Trafik Cezalarında “%10 Tolerans” Uygulaması Bitiyor Mu?

Trafik Cezalarında “%10 Tolerans” Uygulaması Bitiyor Mu?

Trafik denetimlerinde sıkça gündeme gelen konulardan biri “%10 tolerans” uygulamasıdır. Bu uygulama, hız sınırını ölçüm cihazları ya da denetim sistemlerince tespit edilen araç hızlarının, sınır değerinin %10’u kadar üzeri için ceza kesilmemesi anlamına gelir. Örneğin bir yol için hız limiti 100 km/s ise, 110 km/s’e kadar olan hızlar teorik olarak cezaya konu olmazdı.

Ancak son dönemde bu tolerans uygulamasının fiilen sona erdiği, ya da önemli ölçüde daraltıldığına dair tartışmalar yükseldi. Bazı trafik uygulayıcıları ve sinyaller “%10 tolerans artık uygulanmıyor” yönünde açıklamalar yaparken, mahkemeler de “ölçülen değer hata payı içerir” diyerek bazı cezaları iptal ediyor.

Emsal Kararlar:

%10 toleransın tamamen kalktığını söylemek hâlâ doğru olmamakla birlikte, bazı mahkemeler çok küçük farklarla yapılan hız aşım cezalarını “ölçüm cihazlarının hata payı”, “hakkaniyet” gibi gerekçelerle iptal ediyor:

• Afyonkarahisar’da, hız sınırı 121 km/s olan bir yolda 123 km/s ile tespit edilen ve cezai işlem yapılan sürücünün cezası mahkemece iptal edildi. Mahkeme, 2 km/s’lik farkın hata payı ile açıklanabileceğini vurguladı.
• İstanbul’da bir mahkeme, sınır + %10 tolerans sınırıyla 88 km/s olması gereken yerde 89 km/s ile yakalanan sürücü için, 1 km/s’lik farkı “makul sınırlar içinde” bulup cezayı kaldırdı.

Bu kararlarda görüleceği üzere tolerans uygulaması mahkemeler tarafından uygulanmaktadır. Bu uygulamanın sonlanması hakkaniyete uygun olacak mıdır, tartışma konusu çünkü yukarıda da bahsedildiği üzere ölçüm yapan cihazların hata payı mevcuttur, bu nedenle de 10 tolerans payı olması hakkaniyet uygun olacaktır. Keza %10 tolerans uygulaması kaldırılsa dahi Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali oluşturması gerekçesiyle kaldırılma olasılığı da mevcuttur.

Neler Tartışılıyor?

Bazı haber ve sosyal medya paylaşımları, hız cezalarının hesaplanma biçiminde düzenleme yapılacağı; yüzde temelli toleransın yerine sabit kilometre (km/s) bazlı eşiklerin geleceği yönünde bilgi verdi. Bu haberlerde yeni sistemin yasalaşması hâlinde örnek olarak “yerleşim yeri içinde +6 km/s, dışında +11 km/s” veya “yerleşim yeri içinde 5 km/s, dışında 10 km/s” gibi eşiklerin uygulanacağı iddia edildi ve bazı mecralar bu değişikliğin 1 Ocak 2026 gibi bir tarihte yürürlüğe girebileceğini yazdı. Ancak bu iddialar resmi değişiklik duyurusu ile teyit edilmedi.

Trafik cezalarında köklü değişiklikler içeren yeni düzenleme bu hafta Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulacak.

Düzenlemeden önce bazı basın organlarında “Hız sınırını aşan sürücülere tanınan yüzde 10’luk hız toleransı tamamen kaldırılacak.” iddiaları yer aldı.

Konuya ilişkin İçişleri Bakanlığı’ndan açıklama geldi.

Açıklamada ilgili iddiaların gerçeği yansıtmadığı vurgulanırken “Kanun taslağında hız cezalarının oransal bazlı yüzdelik artışı yerine, kademeli rakamsal artış ve yerleşim yeri içi/ dışı ayrımı yapılmıştır.” denildi.

Açıklamanın devamında şu ifadeler kullanıldı:

“Yerleşim yerlerinde 50 km/s olan hız sınırında % 10 tolerans uygulanarak ilk kademe cezası 56 km/s üzerinden verilmektedir. Yeni yapılan düzenlemede de yerleşim yerlerinde ilk kademe cezası 56 km/s üzerinden başlamaktadır. Halen mevcut mevzuatta yerleşim yeri dışındaki iki yönlü karayollarında 90 km/s hız sınırına %10 tolerans uygulanmaktadır. Yeni yapılan düzenlemede de yerleşim yeri dışındaki iki yönlü karayolundaki ilk kademe hız cezası için 10 km/s tolerans öngörülmüştür. Sonuç olarak hız ile ilgili yerleşim yeri içerisinde 5km/s; yerleşim yeri dışındaki 10 km/s ilk aşım tolerans uygulaması devam etmektedir.”

Teklifle, şehir içinde ve şehir dışında sürücülere uygulanan yüzde 10’luk hız toleransı yerine kilometre bazlı hız aşımı esası getiriliyor. Buna göre, şehir içinde hız limitinin 6 ile 10 km/s aşılması halinde sürücülere her defasında 2 bin TL para cezası kesilecek. 50 kilometre hızla gidilmesi gereken yolda, 107 km hızla gidilmesi durumunda ise para cezası miktarı 30 bin TL’ye çıkacak ve sürücünün 90 gün süreyle ehliyeti geri alınacak.

YERLEŞİM YERİ İÇİNDE

• 6-10 km/s aşımına 2.000 TL
• 11-15 km/s aşımına 4.000 TL
• 16-20 km/s aşımına 6.000 TL
• 21-25 km/s aşımına 8.000 TL
• 26-35 km/s aşımına 12.000 TL
• 36-45 km/s aşımına 15.000 TL
• 46-55 km/s aşımına 20.000 TL
• 56-65 km/s aşımına 25.000 TL
• 66 km/s ve üzeri aşımda 30.000 TL

YERLEŞİM YERİ DIŞINDA

• 11-15 km/s aşımına 2.000 TL
• 16-20 km/s aşımına 4.000 TL
• 21-25 km/s aşımına 6.000 TL
• 26-30 km/s aşımına 8.000 TL
• 31-40 km/s aşımına 12.000 TL
• 41-50 km/s aşımına 15.000 TL
• 51-60 km/s aşımına 20.000 TL
• 61-70 km/s aşımına 25.000 TL
• 71 km/s ve üzeri aşımda 30.000 TL

Sonuç ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

• “%10 toleransın bitirilmesi” uygulamada bazı denetimlerde geçerli hale gelmiş olabilir, ancak bu durumun yasal zemini açık ve net değildir.
• Ölçüm cihazlarının hata payı, cihaz kalibrasyonu, çevresel koşullar gibi etkenler hâlâ geçerli savunma noktalarıdır.
• Trafik cezası tebliğinden itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Mahkemesi’ne itiraz hakkı vardır; düşük farklı cezalar bu yolla hukuk yolu ile iptal edilebilir.
• Sürücüler açısından en güvenli yaklaşım, sınır hızları mümkün olduğunca aşmamaktır  tolerans olsa bile risk her zaman mevcuttur.